Algemene aanbevelingen.

Dagelijks groeihormoon toedienen kan belastend zijn. Hoe meer het een vanzelfsprekende dagelijkse handeling is, die volgens een vast stramien vlot kan worden uitgevoerd, hoe minder het als een belasting wordt ervaren.
De houding van de ouders tegenover het prikken is daarom erg belangrijk.
U moet zelf overtuigd zijn van de keuze voor het toedienen van groeihormoon, om te voorkomen dat deze keuze later steeds ter discussie wordt gesteld. De keuze voor deze behandeling moet met het kind worden besproken. Kinderen moeten goed begrijpen waarom toedienen van groeihormoon nodig is.
Vanaf de kleuterleeftijd kunnen kinderen hier zelf ook hun stem in hebben.
Als u gaat starten met toedienen van groeihormoon is het belangrijk dat uw kind weet wat er precies gaat gebeuren.

Wees eerlijk. Hoewel de meeste kinderen het prikken zonder noemenswaardige problemen ondergaan kan een prik met een naald (maar ook het naaldloos toedienen) voor kinderen vervelend zijn. U als ouders zou ook liever willen dat er een andere manier zou zijn, maar dat is nou eenmaal niet zo. Leg uit dat u uw kind het beste kunt helpen door het samen zo goed en snel mogelijk uit te voeren.

Daarbij heeft iedereen zijn eigen taken: bijvoorbeeld: uw kind haalt de pen uit de koelkast, doet zijn broek naar beneden en gaat klaar zitten, moeder stelt de pen in, wijst aan waar de prik komt op het bovenbeen. Uw kind probeert zich te ontspannen (even zuchten of rustig uitblazen) en moeder prikt zo goed mogelijk.
Laat uw kind meedenken, maar blijf wel realistisch: uitstellen kan niet. Daarmee ondermijnt u de vanzelfsprekendheid.
Als uw kind zich moeilijk kan overgeven aan de prik kunt u afspreken dat hij of zij mag huilen, maar wel moet proberen stil te blijven zitten, zodat u uw taak ook goed kunt uitvoeren.
Een kleiner kind kunt u, als dat nodig is het best stevig vasthouden, de prik geven en dan troosten. Kondig vooraf aan dat u dat zo gaat doen, dat papa en mama hem / haar gaan helpen door hem stevig vast te houden, dat uw kind hard mag gaan huilen. Na afloop kunt u het kind dan prijzen omdat het zich aan zijn eigen taak heeft gehouden (nl. de prik, met huilen heeft toegelaten)
U kunt nog even met uw kind spelen na afloop. Spelen, of tekenen kan helpen bij het verwerken van een pijnlijke ervaring. Eventuele misverstanden kunnen worden opgehelderd. Praten over het prikken kan beter nu dan tijdens de priksessie.

Tenslotte.

• Probeer niet teveel in discussie te gaan over het prikken.
  De overtuigingsfase moet kort zijn. Indien u er langer over doet om de naald in te brengen, is dit voor u en uw kind nog vervelender.
• Als uw kind zich kan ontspannen tijdens het prikken heeft hij / zij er minder last van. Ontspannen kunt u vooraf met uw kind oefenen. (Been slap laten liggen, rustig zuchten of heel zachtjes uitblazen)
• Aangepast aan de leeftijd kunnen de meeste kinderen steeds meer zelfstandig groeihormoon toedienen. Blijf als ouder wel belangstellend en ondersteunend, zodat u weet hoe het gaat en of het ook daadwerkelijk uitgevoerd wordt. Ook oudere kinderen hebben die aandacht nodig om het te kunnen volhouden.
• Het gebruik van verdovende crèmes of - pleisters kan voor sommige kinderen helpend zijn.
• Voor de meeste injectiepennen zijn zogenaamde naaldverbergers verkrijgbaar. Dit zijn kunststof kapjes die over de naald geplaatst kunnen worden zodat de naald voor het kind niet meer zichtbaar is.
• Voor groeihormoonbehandeling met het geneesmiddel Zomacton is er sinds 1995 in Nederland een speciale naaldloze toedieningspen in de handel. Voor een aantal kinderen wordt het toedienen daarmee als minder belastend ervaren. (nadere info staat op deze website).
• De meeste ouders en kinderen lukt het om groeihormoon met succes over een langere periode toe te dienen. Soms gaat het moeilijker of zelfs helemaal niet. Er kan dan sprake zijn van prikangst. Meestal is de prikangst het gevolg van een pijnlijke ervaring met injecties uit het verleden, zoals een behandeling bij de tandarts of het ziekenhuis. Dit kan het kind zelf hebben meegemaakt, maar ook een familielid of een goede kennis kan deze negatieve ervaringen op het kind overbrengen.

Het is belangrijk om prikangst serieus te nemen. Mocht het met bovenstaande algemene aanbevelingen toch niet lukken, kunt u hulp zoeken bij een kinderpsycholoog die ervaring heeft in de behandeling van prikangst. U kunt hiervoor op de website kijken van de Vereniging voor Gedragstherapie en Cognitieve Therapie (www.vgct.nl) of uw huisarts of specialist vragen naar een geschikte psycholoog.

Auteur.

Jet van Kuppenveld
Gedragstherapeutisch werker VGCT
Medische Psychologie; afd Kinderen en Jeugdigen
UMCN st Radboud Nijmegen

Referenties prikangst.

• Bienvenu OJ, Eaton WW: The epidemiology of blood-injection-injury phobia. Psychol Med 1998; 28:1129-1136
• Kleinknecht RA: Vasovagal syncope and blood/injury fear. Behav Res Ther 1987; 25:175-178
• Needle Phobia: A Neglected Diagnosis by James G. Hamilton, M.D. in the August, 1995 issue of The Journal of Family Practice. [Vol. 41, No.2, pp. 169-175]